Z dniem 14 kwietnia 2026 r. weszły w życie nowe regulacje dotyczące wyposażenia gabinetów podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) w leki ratujące życie. Zmiany wynikają z nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia, które aktualizuje wykaz produktów leczniczych wchodzących w skład zestawów przeciwwstrząsowych oraz dostosowuje je do realiów współczesnej praktyki medycznej.

Dlaczego zmieniono przepisy?

Dotychczas obowiązujące regulacje opierały się na jednolitym wykazie leków dla wszystkich podmiotów leczniczych, niezależnie od zakresu udzielanych świadczeń. W praktyce oznaczało to, że zarówno szpitale, jak i niewielkie poradnie ambulatoryjne musiały spełniać podobne wymagania.

Nowe rozporządzenie wprowadza bardziej elastyczne podejście. Jego celem jest:

• doprecyzowanie wymogów dotyczących zestawów przeciwwstrząsowych,
• dostosowanie składu zestawów przeciwwstrząsowych do rodzaju działalności leczniczej,
• zwiększenie adekwatności wyposażenia do realnych możliwości organizacyjnych placówek.

Kluczowa zmiana – różnicowanie zestawów

Najważniejszą nowością jest wprowadzenie podziału zestawów przeciwwstrząsowych w zależności od rodzaju świadczeń:

• zestaw ambulatoryjny (POZ, AOS) – przeznaczony dla placówek udzielających świadczeń w trybie ambulatoryjnym,
• zestaw dla świadczeń stacjonarnych i całodobowych – dla szpitali i jednostek o wyższym poziomie zabezpieczenia.

W przypadku POZ oznacza to ograniczenie zestawu do leków umożliwiających natychmiastową interwencję w stanach zagrożenia życia, bez konieczności utrzymywania pełnego zaplecza farmakoterapii szpitalnej.

Co powinno znaleźć się w zestawie w POZ?

Nowe przepisy odwołują się do szczegółowego załącznika zawierającego wykaz leków. Choć dokładna lista zależy od ostatecznego brzmienia rozporządzenia, można wskazać grupy produktów, które pozostają kluczowe.

1. Leki stosowane w anafilaksji i nagłych stanach zagrożenia życia:

• adrenalina (lek pierwszego wyboru),
• glikokortykosteroidy (np. hydrokortyzon),
• leki przeciwhistaminowe.

2. Leki kardiologiczne i resuscytacyjne:

• atropina,
• amiodaron,
• nitrogliceryna,
• beta-blokery dożylne.

3. Leki stosowane w zaburzeniach metabolicznych i neurologicznych:

• glukoza (hipoglikemia),
• benzodiazepiny (np. diazepam lub midazolam),
• nalokson.

4. Płyny infuzyjne i elektrolity:

• 0,9% NaCl,
• roztwory wieloelektrolitowe,
• wodorowęglan sodu.

Przykładowe zestawy obejmują także m.in. furosemid, lidokainę czy morfinę, jednak ich obecność może zależeć od zakresu świadczeń udzielanych przez daną placówkę.

Co to oznacza dla praktyki POZ?

1. Mniej „nadmiarowych” leków

Nowe regulacje eliminują obowiązek posiadania części leków, które w praktyce ambulatoryjnej były rzadko wykorzystywane lub trudne w użyciu bez zaplecza szpitalnego.

2. Większy nacisk na gotowość do szybkiej interwencji

Zestaw ma umożliwiać natychmiastowe działanie w sytuacjach takich jak:

• wstrząs anafilaktyczny,
• nagłe zatrzymanie krążenia,
• ciężkie zaburzenia rytmu serca,
• hipoglikemia.

3. Konieczność dostosowania procedur

Placówki POZ powinny:

• zweryfikować aktualne wyposażenie gabinetów,
• uzupełnić brakujące leki zgodnie z nowym wykazem,
• przeszkolić personel w zakresie użycia zestawu przeciwwstrząsowego.

Wyzwania wdrożeniowe

Choć zmiany są oceniane jako krok w dobrą stronę, pojawiają się też wyzwania:

• konieczność aktualizacji procedur i list kontrolnych,
• pokrycie kosztów dostosowania wyposażenia,
• potrzeba regularnych szkoleń personelu.

Zmiany wytycznych zostały już uwzględnione w naszych szkoleniach medykFX, które prowadzimy dla przychodni POZ, a także klinik stomatologicznych.

Podsumowanie

Nowe wytyczne dotyczące zestawów przeciwwstrząsowych w POZ to istotna zmiana systemowa. Od 14 kwietnia 2026 r. poradnie są zobowiązane do posiadania zestawów leków ratujących życie, dostosowanych do zakresu udzielanych świadczeń.

Najważniejsze korzyści to:

• większa racjonalność wymagań,
• lepsze dopasowanie do realiów POZ,
• skoncentrowanie na skutecznej, szybkiej pomocy w stanach nagłych.

Dla kierowników placówek i personelu medycznego oznacza to jednak konieczność aktywnego przygotowania się do wdrożenia nowych przepisów – zarówno organizacyjnie, jak i klinicznie.